Article Views :

134 views

Συνέντευξη με τον Μάριο Ιωάννου Ηλία

339836149 1251989865740465 7670054896363047738 n


Δρ. Μάριος Ιωάννου Ηλία

Κοντά μας ένας εξαιρετικά σημαντικός φιλοξενούμενος, τόσο τεχνικά, μουσικά, αλλά κυρίως γι’ αυτό που πρεσβεύει. Ένας πραγματικός πρεσβευτής του Ελληνικού πολιτισμού στο εξωτερικό. 

Συνθέτης, μουσικολόγος, διευθυντής πολιτιστικών θεσμών και έργων μεγάλης εμβέλειας σε Ελλάδα, Κύπρο Γερμανία, Ουγγαρία, Ρωσία, Ιαπωνία. Ο νεαρότερος καλλιτεχνικός διευθυντής του θεσμού της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης. Επιβλέπων διδακτορικών διατριβών στο Βασιλικό Κονσερβατόριο των Βρυξελλών. 

Στα έργα του αναφέρεται συχνά στην ιστορία και τον πολιτισμό της Κύπρου και της Ελλάδας, προβάλλοντας τα διεθνώς.

Προσφάτως βραβευθείς με το Βραβείο Μουσικής Σπύρου Μοτσενίγου της Ακαδημίας Αθηνών, Δεκέμβριος του 2022.

Αγαπητέ Μάριε σε καλωσορίζω. 

Ας εισέλθουμε στον κόσμο της μουσικής.

Tι σημαίνει μουσική;

Οι αρχαίοι Έλληνες ονόμαζαν μουσική την τέχνη των εννέα μουσών. Ως εκ τούτου, η μουσική διέφερε σημασιολογικά της σημερινής χρήσης του όρου, και περιελάβανε το σύνολο των τεχνών. Εντούτοις, στη θεώρηση της πολυμεσότητας που έχω αναπτύξει και στην οποία βασίζω το έργο μου, η μουσική ιδέα υλοποιείται στην ποιοτική συνεργική αλληλεπίδραση των τεχνών ή στοιχείων αυτών και της τεχνολογίας, ποτέ όμως ως αυτοσκοπός στο ποσοτικό συνάθροισμά τους. 

Η ετυμολογία της μούσας, αν και αμφίβολη, προέρχεται από την ρίζα «μω», η οποία σημαίνει «ερευνώ», ή από τη ρίζα «μας» ή «μους» που σημαίνει παραγωγή, ανάπτυξη έξω από μίαν αρχή. 

Ακούγοντας, δημιουργώντας και αναλύοντας τη μουσική προέχουν δύο πτυχές: η πτυχή του cui bono, ποιός ωφελείται, και του quo modo, με ποιον τρόπο. 

Ο Πλάτων θεωρεί τη μουσική ως ακρόπολη της πολιτείας. Γράφει στην «Πολιτεία» ότι όταν αλλάζουν οι νόμοι της μουσικής, αλλάζουν παράλληλα και οι θεμελιώδεις νόμοι της πολιτείας. Η φράση αυτή αναφέρεται στον Δάμων, τον αρχαίο Αθηναίο μουσικοθεωρητικό, ο οποίος ήταν ταυτόχρονα δάσκαλος του Περικλή στη μουσική και σύμβουλος του στις πολιτικές υποθέσεις. 

Είναι αξιοσημείωτο πως ο Δάμων εξεφώνησε λόγο μπροστά στον Άρειο Πάγο όπου ανέλυσε το ήθος όλων των μουσικών στοιχείων. 

Στο πλαίσιο της ηθικής δύναμης της μουσικής και της ηθοπλασίας, της συνύπαρξης της μουσικής με τις ανθρώπινες αξίες, τα θεμελιώδη ανθρώπινα ιδανικά και δικαιώματα, τα ιδεώδη του ελεύθερου ανθρώπου, βασίζεται ένα σημαντικό μέρος του έργου μου. Συνεπακόλουθα, η μουσική αυτή σκοπεύει περισσότερο στην ικανοποίηση και στο σύμμαχο της ψυχής παρά περιορισμένα στην αίσθηση της ακοής.

Ποια η σχέση σου με την παραδοσιακή κυπριακή και ελλαδική μουσική;

Αξιοποιώ τις ρίζες μας για να βγουν κλαδιά και όχι στην επιστροφή σ’ αυτές. Ένα παράδειγμα είναι το έργο «Νεκρό φόρεμα» του 2001, το οποίο εμπνέεται από το κυπριακό ακριτικό τραγούδι «Τέσσερα τζαι τέσσερα», αρχικά μέσα από το αρχείο της Δόμνας Σαμίου. Σύμφωνα με το συγγραφέα Άρη Φακίνο, τα ακριτικά τραγούδια της Κύπρου και της Κρήτης έχουν υποστεί ελάχιστες μουσικές και ποιητικές αλλαγές με την πάροδο του χρόνου απ’ ότι στις άλλες περιοχές της Ελλάδας. Είναι δε αξιοσημείωτον ότι, τα ακριτικά τραγούδια της Κύπρου ερμηνεύονταν ως επί το πλείστoν από περιπλανώμενους ποιητές-μουσικούς, γεγονός που παραπέμπει στους αοιδούς της ελληνικής αρχαιότητας. 

Στο «Νεκρό φόρεμα» η μουσική εκτελείται από έναν οργανοπαίχτη αυλών, ενώ στο τέλος, ως αποκορύφωμα, με δύο αυλούς ταυτόχρονα, πράγμα συνηθισμένο στην κυπριακή παραδοσιακή μουσική, όπως μπορούμε να διαπιστώσουμε από σχετική έκδοση του Πελοποννησιακού Λαογραφικού Ιδρύματος αφιερωμένη στη δημοτική μουσική του νησιού μας. Συνάμα, ο ίδιος οργανοπαίχτης, ως η προσωποποίηση της μάνας και επακόλουθο του στίχου «να πείτε της μανούλας μου στα μαύρα να ντυθεί», χρησιμοποιεί μια ραπτομηχανή, μέσω της οποίας ηχητικά «ράβει» το μαύρο φόρεμά της ως αποτέλεσμα του μαντάτου που της στέλνει ο υιός της. 

Από το ίδιο κυπριακό τραγούδι εμπνεύστηκα και το έργο «Τέσσερα» για δύο οργανοπαίχτες αυλού και τρία κοντραμπάσα. Σ’ αυτό είναι εμφανής η μεγάλη αντίθεση στο είδος των οργάνων που χρησιμοποιούνται, σ’ αντιπαράθεση της ζωής και του θανάτου. 

Κανένα από τα έργα δεν χρησιμοποιεί τραγουδιστή ή αφηγητή για να αποδώσει τους στίχους. Αυτό ενδυναμώνει την οργανική έκφραση και μουσικότητα του έργου ανυψώνοντας την σε οικουμενική τραγικότητα, αφού επιδιώκει να αποδώσει το νόημα και τη συναισθηματική κατάσταση του τραγουδιού χωρίς λόγια και χωρίς να επαναχρησιμοποιεί τη δημοτική μελωδία. 

Τη σπουδαιότητα των οργάνων αυτών καθ’ αυτών υπογράμμιζε ο Ρίχαρντ Βάγκνερ. Θεωρούσε την ορχήστρα ως εννοιολογικό φορέα δραματικής έκφρασης, «περιγράφοντας» για παράδειγμα τις ψυχικές καταστάσεις των ηρώων.

Έχετε μελετήσει μέσα από την έρευνα και μέσω της δημιουργίας την αλληλεπίδραση λογοτεχνίας και μουσικής στον 20ο και 21ο αιώνα. Πως η λογοτεχνία διαφαίνεται μέσα από τη μουσική; 

Μουσική και λόγος είναι «κωδικοποιημένα μηνύματα», τα οποία εκπέμπονται από μια πηγή σαν ήχος μέσω του αέρα προς κάποιον δέκτη με απώτερο σκοπό την επικοινωνία. Όταν ο Όμηρος, ο Αισχύλος και ο Αριστοφάνης έγραφαν τα έργα τους, επέλεγαν τις λέξεις με τέτοιο τρόπο, ώστε να έχουν πέρα από το νοηματικό περιεχόμενο και το απαραίτητο μουσικό φορτίο. Ήταν δηλαδή ταυτόχρονα λιμπρετίστες και μουσικοσυνθέτες. Παρεμφερής είναι η προσέγγιση που αναλύω στο σκεπτικό της πολυμεσότητας, όπου ο συνθέτης αυτομάτως αναλαμβάνει περεταίρω ρόλους πέραν του δικού του, για παράδειγμα λιμπρετίστα και σκηνοθέτη. 

Η λογοτεχνία μετασχηματίζεται μέσω της μουσικοποίησης της, ενώ η μουσική είναι το μέσον διαμεσολάβησης της για να παρουσιαστεί, ασχέτως με το μέγεθος γλωσσολογικής κατανόησης της σε σχέση με την αρχική της μορφή. Στόχος είναι η τοποθέτηση του λογοτεχνικού έργου σε μια μεταδραματοποιημένη και αυτόνομη διάσταση του ήχου. 

Το αρχαίο ελληνικό δράμα  προέρχεται από το αρχικό άσμα, το διθύραμβο, που τραγουδιόταν με τη συνοδεία αυλού και χορού. Ο Βάγκνερ σε γράμμα του προς το Φρίντριχ Νίτσε εκφράζει το θαυμασμό του για το αρχαίο δράμα, ιδιαίτερα για τον Αισχύλο. Δεν είναι τυχαίο που ο Βάγκνερ προφήτευσε την εξαφάνιση της όπερας ως ψυχαγωγίας μιας ελίτ και οραματιζόταν ένα νέο, επαναστατικό τύπο μουσικοσκηνικού έργου για το λαό. Πρόθεση του ήταν μια επιστροφή στο αρχαίο ελληνικό δράμα, όπου θα χρησιμοποιούσε τη μουσική για την πλήρη και ολοκληρωμένη έκφραση της θεατρικής δράσης. Το όραμά του αυτό πραγματοποιείται στην επική τετραλογία έργων όπερας «Το δαχτυλίδι του Νίμπελουνγκ». 

Το βαγκνερικό καλλιτεχνικό όραμα, το Gesamtkunstwerk, η έννοια του ολικού έργου τέχνης, πηγάζει από την «Ποιητική» του Αριστοτέλη (όπως και η θεώρηση μου της πολυμεσότητας), στην οποία τονίζει ότι το θέατρο αποτελείται από έξι στοιχεία – υπόθεση, χαρακτήρες, ιδέες, ποίηση, μουσική και σκηνογραφία, τα οποία λειτουργούν μαζί για το «όλον», πετυχαίνοντας μια ενιαία σύνθεση τεχνών. Τα Πολύτοπα του Ιάννη Ξενάκη, μια σειρά από πολυμεσικές εγκαταστάσεις σε διάφορα μέρη του κόσμου με αποκορύφωμα το «Διάτοπο» στο Παρίσι το 1978, δίνουν μια σύγχρονη ερμηνεία στον όρο Gesamtkunstwerk ως ιδέα της συνολικής σύνθεσης.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει το έργο «Η Γέννηση της Τραγωδίας από το πνεύμα της Μουσικής» του Νίτσε το 1872. Mέσα από μια πρωτότυπη ανάλυση της αρχαίας τραγωδίας, ο Νίτσε αναφέρεται σε μια στάση ζωής χαρακτηριστική της νεωτερικότητας, το τραγικό αίσθημα της ζωής, το νόημα της οποίας εκφράζεται κατ’ εξοχήν μέσα από τη μουσική. 

Τα τελευταία δύο χρόνια έχετε παρουσιάσει δύο επετειακά έργα στην Ελλάδα και Κύπρο για δύο από τα εξέχοντα ιστορικά γεγονότα: Από τη μια για τα 200 χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 και από την άλλη για την Τουρκική Εισβολή και το Πραξικόπημα του 1974. Και στα δύο έργα, η ιδέα της δικαιοσύνης είναι κεντρική. 

Η «Ελευθερία» και οι «Πονεμένες Παναγίες» έχουν ανθρωποκεντρικό, αντιπολεμικό και διαχρονικό χαρακτήρα. Παρά την οδύνη και το άλγος, η αξιοπρέπεια και το μεγαλείο της ψυχής δεν πτοείται. Ελπίζει και ορθώνει ανάστημα μέχρι την τελική δικαίωση. O Δάντης Αλιγκέρι γράφει στη «Θεία Κωμωδία»: «Ο Άγγελος της Δικαιοσύνης, για να φρυάξουν πιο πολύ, σείει τη ρομφαία μπροστά τους με βρόντο τρομερό και στου σπαθιού τη λάμψη τρέμουνε τα πρόσωπα». Από εδώ εμπνέεται το «σπαθί» της Ελευθερίας και τον «τρόμο» ο Διονύσιος Σολωμός στον «Ύμνο εις την Ελευθερίαν». Αναθέτει  στην Ελευθερία τον ρόλο του αγγέλου-τιμωρού, τον οποίο σ’ ένα σονέτο με θέμα την κόλαση αποκαλεί «άγγελο της δικαιοσύνης» – angelo di giustizia. Ο Ησίοδος στο διδακτικό του έπος «Έργα» αναφέρει ότι η δικαιοσύνη είναι το μονοπάτι εκείνο που οδηγεί τον άνθρωπο στον μόνο δυνατό παράδεισο πάνω στη γη. Όπου επικρατεί δικαιοσύνη, οι πολιτείες ακμάζουν και οι λαοί ευημερούν. 

Στα έργα σας συχνά αναφέρεστε στην κυπριακή ιστορία και πολιτισμό. Το «Αντίδωρον» αποτελεί φόρο τιμής στον Κώστα Μόντη και η σύνθεσή του ολοκληρώθηκε αμέσως μετά το θάνατο του ποιητή. Το «Ασπρόμαυρο» εμπνέεται από το ποίημα του Μόντη «Τουρκική Εισβολή» ενώ το «Φράουλες και Σταφύλια» τελειώνει με τη χαρακτηριστική φράση του ίδιου ποιητή: «Πέστε μου ειλικρινά, χαμογελώ;». Στο «Ακάνθαι» για ορχήστρα υπάρχει αναφορά στον Αρχιεπίσκοπο Κυπριανό και στο ποίημα «9η Ιουλίου» του Βασίλη Μιχαηλίδη.

Με το θάνατο του Κώστα Μόντη το 2004 συνέθεσα το «Αντίδωρον» για ηλεκτρονικά ενισχυμένο κουαρτέτο εγχόρδων, το οποίο κέρδισε Πρώτο Βραβείο στο Διεθνή Διαγωνισμό Σύνθεσης «Βίτολντ Λουτοσλάφσκι» και πρωτοπαρουσιάστηκε στη Φιλαρμονική της Βαρσοβίας. Ως γνωστόν, στις ορθόδοξες εκκλησίες, οι μη κοινωνήσαντες λαμβάνουν το αντίδωρον, αντί του δώρου, της Θείας Κοινωνίας δηλαδή, που λαμβάνουν όσοι κοινώνησαν. Ο τίτλος υποδηλώνει φόρο τιμής στο έργο του ποιητή, ωσάν ένα σύντομο ρέκβιεμ. Όταν απεβίωσε ο Μόντης και ζώντας στο Σάλτσμπουργκ, τη γενέτειρα του Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ, αποφάσισα όπως χρησιμοποιήσω στο ίδιο έργο μια μινιατούρα παραπομπή από την σονάτα του για πιάνο αριθμός 12 σε φα μείζονα. Εντούτοις, η μελωδία της σονάτας παρουσιάζεται ακουστικά αλλοιωμένη στο «Αντίδωρον» διότι το πρώτο βιολί κρατά το όργανο του όπως μια βιόλα ντα γκάμπα και παίζει με το δοξάρι πίσω από το αριστερό χέρι, αντί, ως συνηθίζεται, μπροστά του. Αυτό είναι ένα παράδειγμα της πολυαισθητικής προσέγγιση και του υβριδισμού των στοιχείων, συχνές φαινόμενο στις συνθέσεις μου. 

Τα υπόλοιπα έργα που αναφέρετε, όπως και άλλα, για παράδειγμα το «C Story», στα ελληνικά «Κ Ιστορία» που υπονοεί την Κυπριακή Ιστορία, ή το «Εν πλω» με αναφορά στο αρχαίο ναυάγιο της Κερύνειας και τον τορπιλισμό της «Έλλης» στην Τήνο, διαπραγματεύονται θέματα και γεγονότα του ευρύτερου ελληνισμού. 

Η «Κ Ιστορία» για μεικτό σύνολο κλασικών και μη-δυτικών οργάνων διαπραγματεύεται το νόημα στο ποίημα του Κώστα Μόντη «Κυπριακή Ιστορία»: «Χρόνια σκλαβκιές ατέλειωτες, τόμ πάτσον τζιαι τογ κλώτσον τους. Εμείς τζαμαί: Eλιές τζαί τερατσιές πάνω στòρ ρότσον τους». Η απόδοση στην πανελλήνια δημοτική: Χρόνια σκλαβιές ατελείωτες, οι μπάτσοι τους και τ’ άχι τους! Εμείς αυτού: Ελιές και χαρουπιές στο ξεροβράχι τους.

Μουσικοποίηση μιας περιοχής. Έχετε κάνει τέτοια εγχειρήματα στο Μάνχαϊμ, στο Κιότο, στο Βλαδιβοστόκ, κ.ο.κ. Πως δηλαδή ολόκληρη πόλη συμμετέχει με κάποιον τρόπο στο μουσικό αποτύπωμα της πόλης αυτής. Η Κύπρος είναι η γενέτειρα της Κυπρίδος θεότητος της Αφροδίτης. Πως, λοιπόν, η Αφροδίτη μπορεί να μουσικοποιηθεί και να γίνει η μουσική ταυτότητα της Κύπρου και τελικώς η μεγάλη πρέσβης της Μεγαλονήσου; 

Όταν μου ανατέθηκε η συμφωνία «Autosymphonic» στο Μάνχαϊμ το 2009, η πρώτη κουβέντα που μου είχαν πει οι διοργανωτές ήταν ότι, ο Αμερικανός πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα υποστηρίζει ότι το αμερικανικό έθνος εφεύρε το αυτοκίνητο. Αν και το αυτοκίνητο έγινε μαζικό μοντέλο στις ΗΠΑ από τον Χένρυ Φορντ, εντούτοις η εφεύρεση του έγινε στο Μάνχαϊμ της Γερμανίας από τον Καρλ Μπεντς το 1886. Η ανάθεση στόχευε στο να προβληθεί σ’ όλο τον κόσμο μέσω του «Autosymphonic» ο εορτασμός για τα 125 χρόνια από την εφεύρεση του αυτοκινήτου στη Γερμανία. 

Περίοπτη θέση στο «Autosymphonic» έχει μια ορχήστρα αποτελούμενη από 80 επιλεγμένα αυτοκίνητα διαφόρων ειδών και τύπων, με πρώτο το τρίκυκλο που εφεύρε ο Μπεντς. Το θεματικό αντικείμενο μετουσιώνεται έτσι σε παραγωγό ήχου στην κεντρική πλατεία της πόλης και πλαισιώνεται, μεταξύ άλλων, από συμφωνική ορχήστρα, χορωδία, ηλεκτρονικούς ήχους και οπτικά πολυμέσα.  

Η θεά Αφροδίτη παρουσιάζεται σε διάφορους πολιτισμούς. Eκτός από την ελληνική μυθολογία και θρησκεία, στους αρχαίους Ρωμαίους ως Βένους και στην Ανατολή ως Άθωρ, Κυβέλη ή Αστάρτη. Σύμφωνα με τον ομηρικό μύθο γεννήθηκε στην Πέτρα του Ρωμιού της Πάφου, για αυτό και της δόθηκε το προσωνύμιο «Κύπρια». Ο Ησίοδος αναφέρει το ίδιο για τη γέννησή της στη «Θεογονία». Σε γενικές γραμμές, επιβάλλεται η μουσικοποίηση του θέματος με τέτοιον τρόπο, ώστε να αναδεικνύονται με πρωτότυπα δημιουργική μεθοδολογία όλα όσα ταυτίζουν τη Θεά με την Κύπρο.

Τελικά, στην ψυχή μας γιατί ακόμη η κλασική μουσική στην Κύπρο και Ελλάδα θεωρείται κάτι ξένο και εισαγόμενο; 

Για να το κατανοήσουμε επιβάλλεται μια ιστορική αναδρομή, της οποίας θα αναφερθώ ενδεικτικά μέχρι την Ελληνική επανάσταση. Για τέσσερεις αιώνες, από τον 15ο μέχρι τον 19ο αιώνα, είχαμε την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Εκείνη την περίοδο βρισκόμαστε αποκομμένοι από την ευρωπαϊκή Αναγέννηση και το Διαφωτισμό. Το γενικό επίπεδο μόρφωσης και πολιτισμού είναι σχεδόν ανύπαρκτο. Στις τοπικές κοινωνίες υπάρχει η προφορική μουσική παράδοση με τη μορφή λαϊκών τραγουδιών και εκκλησιαστικών μελωδιών, λόγω του ότι οι Οθωμανοί άφηναν θρησκευτική ελευθερία στους ορθόδοξους Χριστιανούς. Στην Κωνσταντινούπολη του 19ου αιώνα, λόγω του Πατριαρχείου, συντηρείται η βυζαντινή παράδοση με αυστηρά φωνητικό χαρακτήρα και νευματική σημειογραφία ως μια «εθνική» μουσική. Υπάρχει δε πλούσια διαπολιτισμικότητα από Τούρκους, Εβραίους, Αρμένιους, Ευρωπαίους κλπ, που αφήνει το αποτύπωμα της στη μουσική. 

Προς το τέλος της οθωμανικής κατοχής, Έλληνες έμποροι που ζουν στο εξωτερικό με οικονομική ευμάρεια και αφού είχαν έρθει σ’ επαφή με την Ευρώπη, αναλαμβάνουν ηγετικό ρόλο  στην αφύπνιση του γένους. Διαθέτουν τα μέσα για την ίδρυση σχολείων, για εκδόσεις και γενικά τη μεταλαμπάδευση των ιδεών του Διαφωτισμού στην Ελλάδα, την στήριξη του επαναστατικού αγώνα και την οργάνωση του ελληνικού κράτους. Για αυτή τη μερίδα Ελλήνων, ο εκδυτικισμός είναι συνώνυμο με την αναγέννηση του ελληνικού έθνους, αντίληψη που θα διατηρηθεί σθεναρά στην νεότερη ελληνική ιστορία και θα εκφραστεί και στον τομέα της μουσικής. 

Να σημειωθεί ότι τα Επτάνησα υιοθετούσαν την κουλτούρα της γειτονικής Ιταλίας, με κέντρο αναφοράς τη Νάπολη. Εντούτοις, ιδιαίτερα η Νότια Ιταλία, δεν ακολούθησε την προοδευτική Δύση στις εξελίξεις στη μουσική, με εξαίρεση την όπερα επειδή ως τέχνη στηρίζεται στην ποίηση. Οι συναυλίες οργανικής μουσικής ήταν ελάχιστες. 

Για τα Πολύτοπα του Ιάννη Ξενάκη και τη θεώρηση της πολυμεσότητας δημοσιεύθηκε πρόσφατα άρθρο σας με θέμα την «επαυξημένη πραγματικότητα», η οποία υποκινείται από τη μουσική. Πριν κάποια χρόνια συναντήσατε τον Μίκη Θεοδωράκη στην Αθήνα αναλύοντας το συμφωνικό του έργου. Πως βλέπετε τον εαυτό σας στη συνέχιση της ελληνικής μουσικής ταυτότητας;

Πριν δύο χρόνια, η ΕΡΤ3 και ο δημοσιογράφος Γιάννης Δάρρας είχαν αφιερώσει ένα επεισόδιο της σειράς +άνθρωποι στο έργο μου με τίτλο «pop και Π.Ο.Π.», δηλαδή πως η τέχνη μπορεί σήμερα να είναι pop με την έννοια δημοφιλής και ταυτόχρονα να έχει Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης, εννοώντας ταυτότητα με στοιχεία που προσδιορίζονται από την τοπικότητα. Πως δηλαδή μπορούμε να έχουμε έναν παγκοσμίως γνωστό προϊόν όπως το κονιάκ αλλά που είναι Π.Ο.Π. και παράγεται μόνο στην πόλη Κονιάκ της Γαλλίας. Το επεισόδιο εστιάζεται κυρίως στο έργο μου «Ελευθερία» και την υλοποίηση του από τη Συμφωνική Ορχήστρα και Χορωδία της ΕΡΤ στη Ρωμαϊκή Αγορά της Αθήνας. Παρουσιάζονται δηλώσεις του Μάνου Χατζιδάκι στο ερώτημα εθνική ή παγκόσμια τέχνη, Έλληνας ή Ευρωπαίος, του Οδυσσέα Ελύτη για τον όρο της ελληνικότητας ως ένας τρόπος να βλέπεις τα πράγματα, καθώς και του διευθυντή των μουσικών συνόλων της ΕΡΤ, Τάσου Ρωσόπουλο. 

Ο Γιάννης Δάρρας καταλήγει για το έργο μου πως «ο συνθέτης δεν επιχειρεί να επαναφέρει το εθνικό παρελθοντολογικό φαντασιακό, αλλά να συνομιλήσει παγκόσμια για το κρίσιμο πραγματικό παρόν». Πως «προσπαθεί με το έργο του σε μια εποχή όπου η καλλιτεχνική γλώσσα μοιάζει να είναι ομογενοποιημένη να δώσει στην εθνική τέχνη παγκόσμιο διαβατήριο».

Η μουσική μας παράδοση, πως κεφαλαιοποιείται σήμερα πολιτιστικά και πολιτικά. Μπορεί η μουσική μας να αποτελέσει πρεσβευτή του πολιτισμού μας;

Αναλογιζόμενοι τα τρέχοντα παγκόσμια γεγονότα, ο ελληνικός πολιτισμός εμπεριέχει τα εχέγγυα κοινωνικών αξιών, όπως του πρεσβευτή της ειρήνης. Με τις οικουμενικές απελευθερωτικές αξίες του είναι θεμέλιο του ευρωπαϊκού πολιτισμού και όχι μόνον. Επιβάλλεται, όμως, μια δυνατή δημιουργική πολιτισμική στρατηγική από πλευράς μας, ώστε να μεσολαβήσει για ειρήνη, και γενικώς να αποκτήσει δεσπόζουσα στρατηγική σημασία η Κύπρος και η Ελλάδα, λειτουργώντας ως πολιτισμική γέφυρα μεταξύ των λαών. 

Η  βυζαντινή μουσική με τον μελοποιό και «μαΐστωρ της μουσικής» Ιωάννη Κουκουζέλη επηρέασε δραστικά τη μουσική δημιουργία των σλαβικών λαών. Ο αγιογράφος Θεοφάνης ο Ελληνας θεμελίωσε τη Ρωσική Σχολή Τέχνης ενώ ο Άγιος Μάξιμος ο Γραικός υπήρξε ο διαφωτιστής των Ρώσων. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η «εκλεπτυσμένη τέχνη», ars subtilior, ένα πολύπλοκο και πρωτοποριακό μουσικό ύφος που άνθισε κατά τη διάρκεια της φραγκοκρατίας στην Κύπρο τον ύστερο μεσαίωνα. 

Θα ήθελα να τονίσω ότι, ουσιαστική είναι η πρακτική αξιοποίηση της μουσικής παράδοσης και πολιτισμικής μας κληρονομιάς για τη δημιουργία νέων έργων και νέου πολιτιστικού πλούτου, τα οποία να συμβαδίζουν με τη σύγχρονη μας εποχή, να έχουν τη δύναμη συμβολής στην αντιμετώπιση των κρίσεων και να διαμορφώνουν ένα ουσιώδες όραμα για την ανθρωπότητα του σήμερα και του αύριο.

337029610 556835919615726 179425442780899528 n

ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ

Εγγραφείτε. Κάντε εγγραφή για να μην χάσετε μελλοντικές δημοσιεύσεις.

You can unsubscribe at any time. By signing up you are agreeing to our Terms of Service and Privacy Policy. This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

Αρχείο Ηνωμένου Βασιλείου

Φορείς Πολιτιστικής Διπλωματίας Ηνωμένου Βασιλείου

Το Ηνωμένο Βασίλειο, βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι, καθώς η απόφαση για έξοδο από την Ε.Ε. (Brexit) έφερε επιπτώσεις και στη διεθνή εικόνα και φήμη της χώρας. Επομένως, θα χρειαστεί μια νέα προσέγγιση, προκειμένου να προωθηθούν αποτελεσματικά τα εθνικά συμφέροντα της χώρας, με ενισχυμένη δημόσια διπλωματία και διεθνείς πολιτιστικές σχέσεις.

Η Αγγλική γλώσσα, η οποία χρησιμοποιείται ως δεύτερη ή ως επίσημη γλώσσα σε πολλές χώρες του κόσμου, το τηλεοπτικό δίκτυο BBC (το μεγαλύτερο δίκτυο ΜΜΕ στον κόσμο με παρουσία στην τηλεόραση, το ραδιόφωνο και το διαδίκτυο σε περισσότερες από 30 γλώσσες και ένα ακροατήριο 269 εκατομμυρίων ανθρώπων κάθε εβδομάδα)κυρίαρχοι πολιτιστικοί οργανισμοί όπως το Βρετανικό μουσείο και το V&Aβραβευμένες τηλεοπτικές σειρές όπως το Sherlock, ναυαρχίδες του κινηματογράφου όπως ο James Bond και το Star Wars, η μουσική παραγωγή του David Bowie και του Ed Sheeranη λογοτεχνία του Σαίξπηρ και της Άγκαθα Κρίστι και αθλητικές διοργανώσεις όπως η Premier League, είναι μερικά από τα πιο δυνατά παραδείγματα και πλεονεκτήματα στον τομέα του πολιτισμού και της δημιουργικότητας του Ηνωμένου Βασιλείου.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η άσκηση της πολιτιστικής διπλωματίας βασίζεται στην ανταλλαγή ιδεών, αξιών και του πολιτισμού προκειμένου να ενδυναμωθεί η σχέση της χώρας με τον κόσμο και τις υπόλοιπες χώρες και επίσης να προωθηθούν η επιρροή της, η απασχόληση και η ανάπτυξη ως θεματοφύλακες του μέλλοντος της χώρας.

Το Υπουργείο Ψηφιακής πολιτικής, παιδείας, πολιτισμού, ΜΜΕ και αθλητισμού, συνεργάζεται με το Βρετανικό συμβούλιο, το Υπουργείο Εξωτερικών (Foreign Office) και άλλους κυβερνητικούς φορείς για να προωθήσουν πρωτοβουλίες, όπως η καμπάνια GREAT και πολιτιστικές συνεργασίες με άλλες χώρες.

Το 2006, δημιουργήθηκε το συμβούλιο Δημόσιας Διπλωματίας, σε μια προσπάθεια αναθεώρησης των πρακτικών της δημόσιας διπλωματίας στο Ηνωμένο Βασίλειο. Το συμβούλιο είναι υπεύθυνο, για τη δημιουργία εθνικής στρατηγικής δημόσιας διπλωματίας, προκειμένου να υποστηριχθούν τα διεθνή συμφέροντα και οι στόχοι του Ηνωμένου Βασιλείου. Τα μέλη του συμβουλίου είναι το Υπουργείο Εξωτερικών, το Βρετανικό Συμβούλιο και η Παγκόσμια Υπηρεσία του BBC.

Σε συνεργασία με τους βασικούς ενδιαφερόμενους, συμπεριλαμβανομένου του Foreign Office, του Βρετανικού Συμβουλίου και των πολιτιστικών οργανισμών, το Υπουργείο Ψηφιακής πολιτικής, Παιδείας, Πολιτισμού, ΜΜΕ και Αθλητισμού, ανέπτυξε το 2010 την πολιτική Πολιτιστικής Διπλωματίας. Οι γενικοί στόχοι ήταν η ενθάρρυνση και η στήριξη του πολιτιστικού τομέα για την ανάπτυξη διεθνών συνεργασιών σε τομείς με συγκεκριμένη πολιτιστική και/ή κυβερνητική προτεραιότητα. Παράλληλα, η καλύτερη δυνατή αξιοποίηση με τον καλύτερο δυνατό τρόπο του οφέλους και του αντίκτυπου της πολιτιστικής διπλωματίας, ιδιαίτερα μετά τη λήξη συγκρούσεων.

Από τα παραπάνω, παρατηρούμε ότι στην περίπτωση του Ηνωμένου Βασιλείου, η άσκηση της πολιτιστικής διπλωματίας δεν είναι αρμοδιότητα ενός μόνο υπουργείου και πως συμπεριλαμβάνει τη συλλογική προσπάθεια και την αλληλεπίδραση πολλών παραγόντων, για την προώθηση των πολιτικών που συμβάλλουν στην ενίσχυση της πολιτιστικής διπλωματίας. Οι συντονισμένες προσπάθειες όλων των προαναφερόμενων φορέων του Ηνωμένου Βασιλείου, συντελούν στην ευρεία αναγνώριση της Ήπιας ισχύος της χώρας.

Πρόσφατα δημοσιεύθηκε το σχέδιο δράσης του Υπουργείου Ψηφιοποίησης, Πολιτισμού, Παιδείας, Μέσων και Αθλητισμού, το οποίο μεταξύ άλλων έχει σκοπό τη διατήρηση και ενίσχυση της αίσθησης υπερηφάνειας και συνοχής στη χώρα, να προσελκύσει νέα άτομα να επισκεφτούν και να εργαστούν στη χώρα, να μεγιστοποιήσει και να αξιοποιήσει την ήπια ισχύ του Ηνωμένου Βασιλείου.

Στις ενέργειες, συμπεριλαμβάνονται η ενίσχυση της Βρετανικής παρουσίας στο εξωτερικό διαμέσου της πολιτιστικής διπλωματίας, διεθνών επισκέψεων και του προγράμματος «Great», η προώθηση των πολιτιστικών εξαγωγών για την αύξηση της αξίας τους στην οικονομία της χώρας, η συνεισφορά στην παράλληλη κυβερνητική ατζέντα της ήπιας ισχύος και ευημερίας, η χρησιμοποίηση της συλλογής έργων τέχνης της κυβέρνησης , προκειμένου για να προωθηθούν οι τέχνες, η κληρονομιά και ο πολιτισμός της χώρας, μέσω της δημιουργίας εκθέσεων σε υπουργικά και διπλωματικά κτίρια σε όλον τον κόσμο και της συνεισφοράς στην ήπια ισχύ.

Το Υπουργείο Εξωτερικών και Κοινοπολιτείας, είναι υπεύθυνο κυρίως για την διεθνή πολιτική, χωρίς όμως να απουσιάζουν ενέργειες πολιτιστικής διπλωματίας, ως κατεξοχήν φορέας της επίσημης διπλωματίας της χώρας. Άλλωστε στο υπουργείο υπάγονται οι πρεσβείες που είναι υπεύθυνες για την μεταφορά των πολιτικών και της εικόνας της χώρας στο εξωτερικό. Διαθέτει ένα παγκόσμιο δίκτυο πρεσβειών και προξενείων, απασχολώντας πάνω από 14.000 άτομα σε περίπου 270 διπλωματικά γραφεία. Συνεργάζεται με διεθνείς οργανισμούς για την προώθηση των συμφερόντων του Ηνωμένου Βασιλείου και της παγκόσμιας ασφάλειας. Προωθεί τα συμφέροντα και τις αξίες του Ηνωμένου Βασιλείου διεθνώς, υποστηρίζει τους πολίτες και τις επιχειρήσεις ανά τον κόσμο, στηρίζοντας την παγκόσμια επιρροή και την ευημερία της χώρας. Όραμα του είναι να οικοδομήσει μια πραγματικά «παγκόσμια Βρετανία», η οποία θα πρωταγωνιστεί στην παγκόσμια σκηνή.

Μεταξύ άλλων, στηρίζει κορυφαίους μελετητές με ηγετική ικανότητα να παρακολουθήσουν μεταπτυχιακά μαθήματα στο Ηνωμένο Βασίλειο με υποτροφίες Chevening και νέους Αμερικανούς να σπουδάσουν στο Ηνωμένο Βασίλειο με υποτροφίες Marshall. Προωθεί την ευημερία και την ανάπτυξη μέσω του Δικτύου Επιστήμης και Καινοτομίας, καθώς και μερικές από τις εργασίες της κυβέρνησης για τη διεθνή ανάπτυξη, (μεταξύ άλλων την προώθηση της βιώσιμης παγκόσμιας ανάπτυξης, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της κλιματικής αλλαγής και της πρόληψης των συγκρούσεων).

Το Βρετανικό Συμβούλιο, είναι ο διεθνής οργανισμός του Ηνωμένου Βασιλείου με αρμοδιότητα στις διεθνείς πολιτιστικές σχέσεις, με αντιπροσωπείες σε τουλάχιστον 110 χώρες προωθώντας την Αγγλική γλώσσα, ενθαρρύνοντας την πολιτιστική, επιστημονική και εκπαιδευτική συνεργασία με το Ηνωμένο Βασίλειο. Η δράση του επικεντρώνεται στις ευκαιρίες πολιτιστικής ανάπτυξης, στις νέες συνεργασίες και στις πολιτιστικές σχέσεις.

Μουσεία, κληρονομιά και Οργανισμοί:

Βρετανικό Μουσείο φορέας πολιτιστικής διπλωματίας με πληθώρα αρχαιολογικών και εθνογραφικών στοιχείων-ευρημάτων.

Βρετανική Βιβλιοθήκη με αρχαία και μεσαιωνικά χειρόγραφα καθώς και παπύρους .

Ζωολογικός κήπος του Λονδίνου

Βασιλικός Βοτανικός κήπος του Λονδίνου

Πανεπιστήμια και οι βιβλιοθήκες τους όπως University of Gambridge, Oxford κ.α.

Art galleries: National Gallery, the Victoria and Albert Museum, the National Portrait Gallery, two Tate galleries—Tate Britain (with superb collections of John Constable and the Pre-Raphaelites) and Tate Modern—and the Wallace Collection.

Αθλητισμός και δημιουργία: ποδόσφαιρο, ράγκμπι, κολύμβηση κ.τ.λ.

ΜΜΕ και δημοσιεύσεις : Daily newspapers published in London include The Times, one of the world’s oldest newspapers; The Sun, a tabloid that is the country’s most widely read paper, with circulation in the millions; the The Daily Telegraph; and The Guardian (also published in Manchester). Major regional dailies include the Manchester Evening News, the Wolverhampton Express and Star, the Nottingham Evening Post, and the Yorkshire Post. Periodicals, such as The Economist, also exert considerable international influence.

International Council of Museums (ICOM)

ICOM is the only international organisation representing museums and museum professionals. It has more than 32,000 members and is made up of National Committees, which represent 136 countries and territories, and International Committees, which gather experts in museum specialities worldwide.

ICOM International Committees

The 30 International Committees bring together professional experts covering all aspects of museum activity. Their annual meetings offer the opportunity for UK museums professionals to extend their networks of international contacts. The ICOM events calendar lists the dates of annual International Committee meetings.

ICOM UK

ICOM UK is the National Committee of ICOM in the UK and is a gateway to the global museum community and the only UK museum association with a dedicated international focus. In addition to leading on two working internationally programmes – the annual Working Internationally Conference and the Working Internationally Regional Project – ICOM UK also offers bursaries for ICOM UK members to attend ICOM Triennial Meetings, International Committee meetings, and other conferences with a demonstrable international remit.

Visiting Arts

Visiting Arts’ purpose is to strengthen intercultural understanding through the arts.  It provides tools to help the cultural sector to work more effectively and efficiently worldwide

World Cultures Connect (WCC)

WCC is a global cultural information site.  It connects artists and cultural organisations across the globe by allowing them to promote their work, make new connections, identify opportunities, and discover new partners, markets, and audiences.  The discussion forum is a useful way to share information and advice, and take part in discussions, on working internationally.

Heritage Without Borders (HWB)

Heritage Without Borders is a unique charity working in developing countries to build capacity in heritage skills in situations of poverty and reconstruction, and to provide life-transforming work experience for volunteer students and professionals in the heritage sector.

University Museums Group (UMG)

Universities work on a global stage and their museums play a key role in this international approach.  UMG supports and advocates for the university museum sector in England, Wales, and Northern Ireland.  Working alongside their sister organisation University Museums in Scotland UMIS it represents the interests of university museums to funders and stakeholders, and also maintains close links with the international body for university museums, UMAC

The Art of Partnering report by Kings College London

The Art of Partnering is the final report of a Cultural Enquiry in collaboration with the BBC, which explored the role partnership plays in enabling publicly funded cultural institutions to enhance the quality and diversity of their work across the UK.

National Museum Directors’ Council (NMDC)

NMDC represents the leaders of the UK’s national collections and major regional museums. Its members are the national and major regional museums in England, Northern Ireland, Scotland, and Wales, the British Library, The National Library of Scotland, and the National Archives. While their members are funded by government, the NMDC is an independent, non-governmental organisation.

British Council

The British Council is the UK’s international organisation for cultural relations and educational opportunities. It has offices in over 100 countries across six continents. Each British Council office overseas has its own country website which can be accessed via the British Council’s home page.

UK Registrars Group (UKRG)

The UKRG is a non-profit membership association set up in 1979.  It provides a forum for exchanging ideas and expertise between registrars, collection managers and other museum professionals in the United Kingdom, Europe and worldwide.

Through the UKRG website, members can access a number of resources aimed at registrars, or those who undertake the work of registrars.  These include publications relevant to international loans and exhibitions, such as facilities reports, guidance and top tips, and links to other online resources.

International Federation of Arts Councils and Culture Agencies (IFACCA)

IFACCA produces ACORNS, an online news service for and about arts councils and culture agencies, which contains news from arts and culture funding agencies and a digest of resources, such as links to websites, new publications, jobs, conferences, and events.

I am tab #2 content. Click edit button to change this text. A collection of textile samples lay spread out on the table – Samsa was a travelling salesman.
I am tab #3 content. Click edit button to change this text. Drops of rain could be heard hitting the pane, which made him feel quite sad. How about if I sleep a little bit longer and forget all this nonsense.
Μετάβαση στο περιεχόμενο