
Το Βέλγιο, παρότι αποτελεί μία μικρή δύναμη στην καρδιά της Δυτικής Ευρώπης, εντούτοις έχει κατορθώσει να αποκτήσει σε ορισμένους τομείς παγκόσμια φήμη, αξιοποιώντας σε μεγάλο βαθμό τα εργαλεία που του παρέχει απλόχερα η τέχνη της Πολιτιστικής Διπλωματίας. Στην παρούσα έκθεση παρουσιάζεται η αξία της βελγικής σοκολάτας, ενός κατεξοχήν δείγματος γαστροδιπλωματίας (gastrodiplomacy) και ενός από τα βασικότερα στοιχεία που το βελγικό κράτος μετέρχεται διαχρονικά, προκειμένου να διαδώσει τη φήμη του σε άλλους λαούς και να εξοπλίσει, κατά τον τρόπο αυτό, τα φορτία ήπιας ισχύος του.
Πιο αναλυτικά, η βελγική σοκολάτα παρουσιάζει πλούσια ιστορία, καθώς η πρώτη φορά που εμφανίστηκε κόκκος κακάο στο βελγικό έδαφος, συγκεκριμένα στη Γάνδη, χρονολογείται στο μακρινό 1635, όταν Ισπανοί άποικοι, κατά την επιστροφή τους από τον λεγόμενο τότε «Νέο Κόσμο», το Μεξικό και την Κεντρική Αμερική, προσέφεραν το κακάο ως δώρο στο αβαείο του Baudelo. Μάλιστα, ο θρύλος θέλει τον δήμαρχο της Ζυρίχης να επισκέπτεται το Βέλγιο το 1649 και, ενθουσιασμένος από τη δοκιμή μίας ζεστής κούπας σοκολάτας, να αποφασίζει να την εξάγει και στην Ελβετία, κύριο ανταγωνιστή σήμερα του Βελγίου. Αρχικά, η σοκολάτα χρησιμοποιούνταν κυρίως για ζεστά ροφήματα, περιορισμένα μόνο στους γευστικούς κάλυκες των πλούσιων τάξεων, και στην πορεία ως γευστικό συμπλήρωμα φαρμάκων. Έπρεπε να περάσουν αρκετά χρόνια προκειμένου η φήμη της βελγικής σοκολάτας να αρχίσει να εξαπλώνεται μέσω της εμφάνισης εμβληματικών εταιρειών με έδρα τις Βρυξέλλες, όπως η Côte d’Or, η Neuhaus, η Leonidas, η Godiva ή η Corné. Ωστόσο, η τεχνογνωσία δεν περιορίστηκε εντός των στενών ορίων της βελγικής πρωτεύουσας, αλλά επεκτάθηκε και εκτός αυτών, με τις τρεις βελγικές περιφέρειες να παρουσιάζουν εξίσου στενή σύνδεση με τη σοκολάτα. Με την πάροδο των χρόνων, το Βέλγιο, και συγκεκριμένα οι Βρυξέλλες, ταυτίστηκαν με την παραγωγή πολυτελών ατομικών συσκευασιών σοκολάτας, τις λεγόμενες πραλίνες, μέσα σε μπαλοτίνα, ενώ σήμερα η πόλη διαθέτει περισσότερα από 200 καταστήματα σοκολάτας.
Έτσι, πλέον η σοκολάτα στο Βέλγιο εντάσσεται ανάμεσα στα βασικότερα χαρακτηριστικά του nation branding, καθώς έχει εξελιχθεί σε ένα πραγματικό πολιτιστικό φαινόμενο. Εκτός από τα συνηθισμένα εργαστήρια παραγωγής, η σοκολάτα συναντάται σε πλήθος κοινωνικών και πολιτιστικών εκδηλώσεων, σε γιορτές, φεστιβάλ, στην τέχνη και σχεδόν σε όλες τις πτυχές της λαϊκής κουλτούρας. Άλλωστε, δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι ο μέσος Βέλγος πολίτης καταναλώνει ετησίως περίπου 7 κιλά σοκολάτας. Επιπλέον, η ίδια η βελγική βασιλική οικογένεια έχει αναπτύξει σημαντική σχέση με τη σοκολάτα, με ορισμένες εταιρίες να είναι προμηθευτές του βασιλικού οίκου. Κάποιες φορές, οι γνωστές πραλίνες φέρουν και τα ονόματα των μελών της βασιλικής οικογένειας, ενώ η εικόνα τους κοσμεί πολλές συσκευασίες σοκολάτας, μία παράδοση που εισήχθη από τη βιομηχανία μπισκότων Delacre.
Το Βέλγιο, παράγοντας περισσότερους από 800.000 τόνους σοκολάτας ετησίως, παραμένει ένας εκ των κορυφαίων εξαγωγέων σοκολάτας παγκοσμίως, παρά τον διεθνή ανταγωνισμό. Ειδικότερα, εκτιμάται ότι απασχολούνται 14.000 υπάλληλοι στον συγκεκριμένο κλάδο (περίπου το 14% της βελγικής βιομηχανίας τροφίμων), με ετήσιο κύκλο εργασιών σχεδόν 7,7 δισεκατομμυρίων ευρώ (επίσης περίπου το 14% της βελγικής βιομηχανίας τροφίμων). Ωστόσο, η προσοχή πλέον δεν έχει εστιαστεί μονάχα στα κέρδη της εν λόγω βιομηχανίας, αλλά και στο κοινωνικό και περιβαλλοντικό της αποτύπωμα. Συγκεκριμένα, τα τελευταία χρόνια η σοκολάτα έχει συνδεθεί με τη βιώσιμη ανάπτυξη, διότι μέσω της πρωτοβουλίας Beyond Chocolate επιχειρείται η στήριξη των αγροτών που προμηθεύουν με κόκκους κακάο το βελγικό κράτος για την παραγωγή της βελγικής σοκολάτας, εξασφαλίζοντας ότι αυτοί θα λαμβάνουν εισόδημα επαρκές για την κάλυψη των καθημερινών τους αναγκών. Επιπρόσθετα, το προαναφερθέν project φιλοδοξεί να επιτύχει έως το 2030 τον τερματισμό της αποψίλωσης δέντρων που συνέβαινε μέχρι τώρα για λόγους ευνοϊκούς προς την παραγωγή κόκκων κακάο. Για την επιτυχία του προγράμματος αυτού προβλέπεται η συνεργασία τόσο ιδιωτικών όσο και δημόσιων φορέων, οι οποίοι, σε συνεννόηση με Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις, στοχεύουν στην επίτευξη βιωσιμότητας στον κλάδο της σοκολάτας.
Σήμερα, η μακρά παράδοση και η τεχνογνωσία της χώρας του Βελγίου στην παραγωγή ποιοτικής σοκολάτας περιλαμβάνονται στον κατάλογο της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της περιφέρειας των Βρυξελλών. Ακόμη, στην πόλη έχει ιδρυθεί σχετικό μουσείο, στο οποίο δύναται κανείς να ανακαλύψει την ιστορία της σοκολάτας, να γευτεί νέα είδη της και να εξερευνήσει τον τρόπο παρασκευής της. Με ακουστική ξενάγηση σε 11 διαφορετικές γλώσσες και τη δυνατότητα συμμετοχής σε εργαστήρια, το συγκεκριμένο μουσείο έλκει το ενδιαφέρον πολλών τουριστών, αυξάνοντας, κατά τον τρόπο αυτό, τον αριθμό των επισκεπτών στη χώρα και συμβάλλοντας στην ενίσχυση της εθνικής οικονομίας.
Συμπερασματικά, το Βέλγιο έχει εντάξει δυναμικά τη σοκολάτα στα εργαλεία της ήπιας ισχύος του, κατορθώνοντας, με τον τρόπο αυτό, τη συμπερίληψή του μεταξύ των χωρών που καλλιέργησαν και διαμόρφωσαν την ταυτότητα του προϊόντος ως ενός είδους πολυτελείας και γαστρονομικής τέχνης. Πλέον, διαθέτει τη δική του παράδοση σοκολατοποιίας (chocolaterie), η οποία, με τη βοήθεια των υψηλών επιπέδων αισθητικής που τη χαρακτηρίζουν, έχει δώσει πνοή σε σχέδια και γευστικές τεχνοτροπίες που έχουν καταστεί παγκόσμια σύμβολα.
Ελένη Μαρία Σιδηροπούλου
Βιβλιογραφία:
Καψάσκης, Π.Δ. (2025). Η Τέχνη της Πολιτιστικής Διπλωματίας . Αθήνα: Εκδόσεις Ι. Σιδέρης.
FPS Foreign Affairs – Foreign Trade and Development Cooperation. (2025). Belgian Art & Diplomacy. [online] Available at: https://diplomatie.belgium.be/en/about-us/belgian-art-and-diplomacy?utm_source [Accessed 31 Oct. 2025].
Kingdom of Belgium Federal Public Service Foreign Affairs, Foreign Trade and Development Cooperation. (2025). Can Belgian chocolate become completely sustainable? [online] Available at: https://diplomatie.belgium.be/en/policy/policy-areas/highlighted/can-belgian-chocolate-become-completely-sustainable?utm_source [Accessed 31 Oct. 2025].
Beyond Chocolate. Partnership for a more sustainable Belgian chocolate industry [online] Available at: https://www.idhsustainabletrade.com/uploaded/2019/07/BC-Program-Document-English-.pdf?utm_source
Crew, S. (2025). Chocs away: Belgian chocolate added to Brussels Region’s Intangible Cultural Heritage List. [online] The Bulletin. Available at: https://www.thebulletin.be/chocs-away-belgian-chocolate-added-brussels-regions-intangible-cultural-heritage-list?utm_source [Accessed 31 Oct. 2025].
Team, E. (2025). The tradition and know-how of Belgian chocolate listed as Intangible Cultural Heritage in Brussels – We Love Brussels. [online] We Love Brussels. Available at: https://welovebrussels.org/2025/05/tradition-belgian-chocolate-cultural-heritage-brussels/?utm_source [Accessed 31 Oct. 2025].
Choco-story-brussels.be. (2025). Choco-Story Brussels. [online] Available at: https://www.choco-story-brussels.be/eng/home [Accessed 31 Oct. 2025].
Leonidas site officiel. (2023). Le chocolat belge, une spécialité reconnue mondialement ! | Leonidas site officiel. [online] Available at: https://www.leonidas.com/fr_fr/blog/le-chocolat-belge-une-specialite-reconnue-mondialement [Accessed 31 Oct. 2025].
Vandenplas, A. (2024). Comment la Belgique est-elle devenue le pays du chocolat ? – RTBF Actus. [online] RTBF. Available at: https://www.rtbf.be/article/comment-la-belgique-est-elle-devenue-le-pays-du-chocolat-11417622 [Accessed 31 Oct. 2025].
Aurélie Brayet (2019). Le chocolat, un patrimoine européen ? HAL (Le Centre pour la Communication Scientifique Directe).




