Η προώθηση της Θρησκευτικής Διπλωματίας μιας χώρας αποτελεί ουσιαστική πτυχή του διαπολιτισμικού διαλόγου, κατέχοντας ιδιαίτερα σημαντική θέση στον τομέα των διεθνών σχέσεων.[i]
Ο Ναός της Παναγίας της Νίκης αποτελεί καθοριστικό πυλώνα για την ιστορία της χώρας. Θεωρείται το πρώτο κτίριο και, συγκεκριμένα, η πρώτη εκκλησία που κτίστηκε στη Βαλέτα. Ο Μέγας Μάγιστρος του Τάγματος των Ιωαννιτών Ιπποτών της Μάλτας, Jean Parisot De La Valette, αφιέρωσε, μετά τη νίκη τους ενάντια στους Οθωμανούς το 1565, την κατασκευή της εκκλησίας αυτής στην Παναγία με δικά του έξοδα.[ii]
Συγκεκριμένα, την αφιέρωσε στη γέννηση της Θεοτόκου, στις 8 Σεπτεμβρίου, η οποία αποτελεί έως και σήμερα επίσημη εορτή για τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία. Ενσαρκώνει μια ιερή συμμαχία χριστιανικών δυνάμεων και αποτελεί σύμβολο ενότητας του καθολικού κόσμου.
Άξιο αναφοράς θεωρείται το γεγονός ότι από τη δημιουργία του ναού το 1565 έως και σήμερα, προσελκύει εκατοντάδες καθολικούς προσκυνητές από όλο τον κόσμο. Ενισχύει και προωθεί πολιτισμικές γέφυρες για τους πιστούς, αναδεικνύοντάς τον σε μνημείο συλλογικής πίστης σε διεθνές επίπεδο.
Η συμμετοχή του σε ευρωπαϊκά πολιτιστικά προγράμματα, όπως το European Heritage Days[iii], και οι συμμετοχές σε προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως το Creative Europe[iv], ενισχύουν τη διακρατική προβολή της πολιτιστικής σημασίας του ναού. Ακόμη, οι δράσεις του εθνικού οργανισμού Heritage Malta[v]προάγουν την εικόνα της χώρας ως φορέα διατήρησης και προώθησης της πολιτιστικής κληρονομιάς της Μεσογείου.
Στο εσωτερικό της εκκλησίας εντοπίζονται έργα σημαντικών Μαλτέζων και Ευρωπαίων καλλιτεχνών, προβάλλοντας την πολιτισμική ταυτότητα της χώρας και λειτουργώντας ως μέσο ήπιας ισχύος. Η παρουσία αυτών των έργων τέχνης αξιοποιείται από το κράτος και πολιτιστικούς φορείς στο πλαίσιο πολιτιστικής διπλωματίας, μέσω διεθνών συνεργασιών συντήρησης και έκθεσης, αλλά και συμμετοχής σε ψηφιακά προγράμματα πολιτιστικής προβολής, παρουσιάζοντας τη χώρα των Ιπποτών ως φύλακα της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς.
Στον θόλο του ναού υπάρχουν τοιχογραφίες του Μαλτέζου καλλιτέχνη Alessio Erardi, με σκηνές από τη ζωή της Παναγίας. Παράλληλα, εντοπίζονται έργα και πίνακες του Ermenegildo Grech σε στυλ μπαρόκ, καθώς επίσης και πίνακες του Francesco Zahra, όπως «Η Παναγία της Πιλάρ» και «Ο Φύλακας Άγγελος», του σπουδαιότερου ζωγράφου της Μάλτας από τον 18ο αιώνα. Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι υπάρχουν διαθέσιμες εικονικές περιηγήσεις και αρχειακό υλικό, όχι μόνο για τα έργα που προαναφέρθηκαν αλλά και για τον θόλο του ναού, τα οποία ενισχύουν την εξωστρέφειά του. Ακόμη, ο ναός συχνά περιλαμβάνεται σε ψηφιακά πολιτιστικά projects με διεθνή χαρακτήρα, όπως, για παράδειγμα, διαδραστικές εφαρμογές ή ηλεκτρονικές πλατφόρμες που αναφέρονται στην ιστορία του ναού.
Επιπλέον, συναντά κανείς εικόνες του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή, προστάτη του Τάγματος των Ιωαννιτών Ιπποτών, καθώς και του Αγίου Παύλου, προστάτη της Μάλτας. Ακόμη, πιστεύεται ότι οι Ιππότες μετέφεραν εικόνες από τη Ρόδο στη Μάλτα το 1530. Ο Ναός της Παναγίας της Νίκης, ο οποίος υπήρχε ήδη στη Ρόδο ως έργο των Ιπποτών, διατήρησε την ίδια ονομασία και στη Μάλτα.[vi]
Τέλος, ξεχωρίζει το μαρμάρινο μνημείο του Ενετού ναυάρχου Angelo Emo, που πέθανε στη Μάλτα το 1792, το οποίο φιλοτέχνησε ο γλύπτης Vincenzo Dimech, επισφραγίζοντας τη σχέση μεταξύ Ιταλίας και Μάλτας. Η μαρμάρινη προσωπογραφία προσέδωσε στο θρησκευτικό στοιχείο του ναού μία πιο διπλωματική λειτουργία.[vii]
Η διττή λειτουργία του ναού, ως χώρου προσκυνήματος αλλά και ως κέντρου πολιτιστικού ενδιαφέροντος, ενισχύει τον ρόλο του στη θρησκευτική διπλωματία, λειτουργώντας όχι μόνο ως τόπος λατρείας αλλά και ως φορέας πολιτιστικής κληρονομιάς.
Σαββίδη Μαρία Άννα
ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ: https://unsplash.com/photos/the-ceiling-of-a-church-with-paintings-on-it-mHmQGjXZDoI
ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ
- https://helleniculturaldiplomacy.com/%ce%b5%ce%ba%ce%ba%ce%bb%ce%b7%cf%83%ce%b9%ce%b1%cf%83%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%ae-%ce%b4%ce%b9%cf%80%ce%bb%cf%89%ce%bc%ce%b1%cf%84%ce%af%ce%b1/
- https://www.maltapass.com.mt/en/attractions-in-malta/attractions/59/our-lady-of-victory-church-valletta.htm?id=59
- http://www.catholicchurchrhodes.com/default.asp?id=701
- https://dinlarthelwa.org/heritage-sites/restorations/our-lady-of-victory-church-valletta/
- https://culture.ec.europa.eu/creative-europe
- https://heritagemalta.mt/
- https://www.europeanheritagedays.com/
[i]https://helleniculturaldiplomacy.com/%ce%b5%ce%ba%ce%ba%ce%bb%ce%b7%cf%83%ce%b9%ce%b1%cf%83%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%ae-%ce%b4%ce%b9%cf%80%ce%bb%cf%89%ce%bc%ce%b1%cf%84%ce%af%ce%b1/
[ii]https://www.maltapass.com.mt/en/attractions-in-malta/attractions/59/our-lady-of-victory-church-valletta.htm?id=59
[iii] https://www.europeanheritagedays.com/
[iv] https://culture.ec.europa.eu/creative-europe
[vi] http://www.catholicchurchrhodes.com/default.asp?id=701
[vii] https://dinlarthelwa.org/heritage-sites/restorations/our-lady-of-victory-church-valletta/
