
Οι χώρες σε όλο τον κόσμο χρησιμοποιούν διαφορετικές προσεγγίσεις για την προώθηση του πολιτισμού και της εθνοτικής τους ταυτότητας. Σε αυτό το άρθρο, η έμφαση δίνεται στη γαστροδιπλωματία, μια προσέγγιση που ευθυγραμμίζεται με την έννοια της ήπιας ισχύος, σύμφωνα με την οποία τα κράτη χρησιμοποιούν μη καταναγκαστικά μέσα για να επηρεάσουν και να επιτύχουν τους στόχους τους (Καψάσκης, 2025:67–69).
Η Ταϊλάνδη είναι μία από τις χώρες που χρησιμοποιούν τη πλούσια γαστρονομία τους ως εργαλείο ήπιας ισχύος, κάτι που φαίνεται μέσα από διάφορα κρατικά προγράμματα. Σύμφωνα με τη γαστροδιπλωματία, τα κράτη χρησιμοποιούν τη γαστρονομία τους ως εργαλείο για την καλλιέργεια πολιτισμικής ανταλλαγής, προκειμένου να προβάλλουν επιρροή, να οικοδομήσουν λειτουργικές σχέσεις με άλλα κράτη και επίσης να επιτύχουν οικονομική ανάπτυξη (Καψάσκης, 2025:192, 195).
Η Ταϊλάνδη έχει καταταχθεί στην 24η θέση διεθνώς ως μία από τις καλύτερες κουζίνες στον κόσμο (TasteAtlas, χ.χ.). Επομένως, αξιοποιώντας στρατηγικά τη γαστρονομία της, η κυβέρνηση επιτυγχάνει τους στόχους της ήπιας ισχύος.
Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, η ταϊλανδική κυβέρνηση υλοποίησε σημαντικές πρωτοβουλίες γαστροδιπλωματίας, όπως τα προγράμματα Global Thai (2002) και Kitchen of the World (2003), με στόχο την επέκταση και προώθηση της ταϊλανδικής κουζίνας παγκοσμίως.
Συγκεκριμένα, το πρόγραμμα Global Thai είχε ως στόχο να αυξήσει τον αριθμό των ταϊλανδικών εστιατορίων διεθνώς, καθιστώντας την ταϊλανδική κουζίνα πιο ορατή και προσβάσιμη στους ξένους, ενώ παράλληλα ενίσχυε τον τουρισμό και τις εξαγωγές τροφίμων (Maxwell, 2023).
Καθώς πρόκειται για κρατικά καθοδηγούμενο πρόγραμμα, κρατικοί φορείς, όπως η Τράπεζα Ανάπτυξης Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων της Ταϊλάνδης, προσφέρουν δάνεια έως και 3 εκατομμύρια δολάρια σε Ταϊλανδούς που ζουν στο εξωτερικό για να ανοίξουν ταϊλανδικά εστιατόρια (Karp, 2018), αυξάνοντας τα κίνητρα της ταϊλανδικής διασποράς να εκμεταλλευτεί την ευκαιρία, με αποτέλεσμα να υπάρχουν σήμερα πάνω από 15.000 εστιατόρια παγκοσμίως (Maxwell, 2023).
Η αφοσίωση της κυβέρνησης στη γαστροδιπλωματία αποτυπώνεται επίσης μέσω της οργάνωσης εκπαιδεύσεων σεφ στο εξωτερικό από εκπροσώπους ταϊλανδικών ινστιτούτων μαγειρικής, διασφαλίζοντας τη συνέπεια και την αυθεντικότητα στην παρασκευή της ταϊλανδικής κουζίνας. Αυτή η «φάση επέκτασης» της ταϊλανδικής γαστρονομίας αυξάνει τη διεθνή της εμβέλεια, εισάγοντας το ξένο κοινό στις ταϊλανδικές γεύσεις και γαστρονομικές παραδόσεις, οδηγώντας σε αυξημένη εξοικείωση με τον πολιτισμό.
Το πρόγραμμα Kitchen of the World ακολούθησε το 2003, μια φάση που μπορεί να χαρακτηριστεί ως «φάση εμπορικής ταυτότητας και ποιοτικού ελέγχου». Οι στόχοι αυτού του προγράμματος είναι να υποστηρίξει τα ταϊλανδικά εστιατόρια στο εξωτερικό, προωθώντας τυποποιημένη ποιότητα και ενισχύοντας τις εξαγωγές ταϊλανδικών τροφίμων (Tholhah & Wafa, 2024:153), κάτι που μπορεί να διασφαλιστεί μέσω κινήτρων προς τα εστιατόρια, όπως το βραβείο Thai Select, το οποίο απονέμεται από το Υπουργείο Εμπορίου της Βασιλικής Κυβέρνησης της Ταϊλάνδης.
Για να λάβουν το βραβείο, τα εστιατόρια πρέπει να πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια, όπως η απασχόληση σεφ εκπαιδευμένων από την ταϊλανδική κυβέρνηση και η χρήση ταϊλανδικών προϊόντων κ.ά. Τα κριτήρια αυτά τίθενται ώστε να διασφαλίζεται όχι μόνο η αυθεντικότητα και η ποιότητα (Domrongchai, 2023), αλλά μπορεί επίσης να υποστηριχθεί ότι ενισχύουν την ισχυρή απόδοση των εξαγωγών τροφίμων της Ταϊλάνδης, καθώς, προτρέποντας τα εστιατόρια να χρησιμοποιούν ταϊλανδικά προϊόντα και καθιστώντας τους ξένους καταναλωτές εξοικειωμένους με τις ταϊλανδικές γεύσεις, αυξάνεται η ζήτηση και, κατά συνέπεια, ενισχύεται η ταϊλανδική οικονομία (Καψάσκης, 2025:192).
Για παράδειγμα, καταγράφεται ότι το 2024 η Ταϊλάνδη απέκτησε 52,185 δισεκατομμύρια δολάρια μόνο από αγροτικές εξαγωγές (The Nation, 2025), γεγονός που μπορεί να αποτελεί εύλογη ένδειξη του πώς η παγκόσμια προώθηση της ταϊλανδικής κουζίνας μεταφράζεται σε οικονομικά οφέλη.
Τέλος, η ανάπτυξη της αγοράς γαστρονομικού τουρισμού της Ταϊλάνδης αντικατοπτρίζει επίσης τις πρωτοβουλίες του Kitchen of the World. Με την παγκόσμια προώθηση της ταϊλανδικής κουζίνας και την επέκταση των ταϊλανδικών εστιατορίων, το ξένο κοινό εξοικειώνεται με τον πολιτισμό και τη γαστρονομία, γεγονός που, με τη σειρά του, ενθαρρύνει τα ταξίδια για την τοπική εμπειρία.
Καταγράφεται ότι ο τομέας του γαστρονομικού τουρισμού αποτιμάται περίπου στα 32,5 δισεκατομμύρια δολάρια το 2024 και αναμένεται να φτάσει τα 80,7 δισεκατομμύρια έως το 2032 (Chandwade, χ.χ.), δείχνοντας πώς η γαστροδιπλωματία μεταφράζεται όχι μόνο σε πολιτισμική επιρροή αλλά και σε οικονομική ανάπτυξη.
Συμπερασματικά, η Ταϊλάνδη έχει αξιοποιήσει αποτελεσματικά τη γαστρονομία της ως εργαλείο ήπιας ισχύος, συνδέοντας την πολιτισμική προώθηση με απτά οικονομικά οφέλη. Κρατικές πρωτοβουλίες της ταϊλανδικής κυβέρνησης, όπως το πρόγραμμα Global Thai και η εκστρατεία Kitchen of the World, ενίσχυσαν τη διεθνή παρουσία και διαμόρφωσαν θετικές αντιλήψεις για την ταϊλανδική κουζίνα.
Ταυτόχρονα, αυτή η στρατηγική έχει συμβάλει στην αύξηση των εξαγωγών και στην άνοδο του τουριστικού ενδιαφέροντος. Επομένως, μπορεί να υποστηριχθεί ότι η γαστροδιπλωματία αναδεικνύεται ως μια πολυδιάστατη προσέγγιση που υπερβαίνει την απλή πολιτισμική ανταλλαγή, λειτουργώντας ταυτόχρονα ως κινητήριος δύναμη οικονομικής ανάπτυξης και ως εργαλείο ενίσχυσης της διεθνούς επιρροής ενός κράτους.
Ελένη Γαβριλίδη
Βιβλιογραφία
Chandwade, G. (n.d.). Thailand culinary tourism market. Credence Research. https://www.credenceresearch.com/report/thailand-culinary-tourism-market#report_summary
Domrongchai, A. (2023). You think you understand Thai culture because you eat at Thai restaurants? Think again. Food & Wine. https://www.foodandwine.com/why-are-there-so-many-thai-restaurants-7104115
Karp, M. (2018). The surprising reason that there are so many Thai restaurants in America. Vice. https://www.vice.com/en/article/the-surprising-reason-that-there-are-so-many-thai-restaurants-in-america/
Maxwell, S. (2023). Grass-fed beef tallow’s role in pop culture cuisine. Paste Magazine. https://www.pastemagazine.com/article/grass-fed-beef-tallows-role-in-pop-culture-cuisine
The Nation. (2025, February 4). Thailand earns $52.185 billion from agricultural exports in 2024. https://www.nationthailand.com/business/trade/40045910
Tholhah, T., & Wafa, S. N. (2024). Thailand’s Strategy to Change the Image of Sex Tourism Through Gastro Diplomacy in 2017–2020. Journal of Islamic World and Politics, 8(2), 151–166. https://doi.org/10.18196/jiwp.v8i2.41
Καψάσκης, Π.-Δ. (2025). Η τέχνη της πολιτιστικής διπλωματίας: Η ήπια ισχύς στην άσκηση εξωτερικής πολιτικής. Εκδόσεις Ι. Σιδέρης.
Πηγή εικόνας: Tarazevich, A. (2021). A chef sprinkling sesame seeds on a salad dish [Φωτογραφία]. Pexels. https://www.pexels.com/photo/a-chef-sprinkling-sesame-seeds-on-a-salad-dish-6937456/





