
Ο ρόλος της τεχνολογίας στην ενίσχυση του διπλωματικού κεφαλαίου ενός κράτους αποτελεί ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο σε όλη την ιστορία. Η δημιουργία του κυβερνοχώρου έδωσε στα κράτη ένα ακόμη μέσο μέσω του οποίου μπορούσαν να ασκήσουν διπλωματία. Έτσι, δημιουργήθηκε η ψηφιακή διπλωματία. Σύμφωνα με τον Ilan Manor, η ψηφιακή διπλωματία μπορεί να οριστεί ως: «ο θετικός και αρνητικός αντίκτυπος που έχει η ψηφιοποίηση στην άσκηση της διπλωματίας, τόσο σε θεσμικό όσο και σε προσωπικό επίπεδο» (Manor, 2016). Αντίστοιχα, σύμφωνα με τη Vjosa Rashica, η ψηφιακή διπλωματία ορίζεται πιο ευρέως ως: «μια μορφή νέας δημόσιας διπλωματίας, η οποία χρησιμοποιεί το διαδίκτυο, τις νέες τεχνολογίες πληροφορίας και επικοινωνίας (ICT) και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ως μέσα ενίσχυσης των διπλωματικών σχέσεων» (Rashica, 2018).
Ο ρόλος της ψηφιακής διπλωματίας είναι, συνεπώς, να προσφέρει ένα ακόμη μέσο μέσω του οποίου ένα κράτος μπορεί να προωθήσει τα συμφέροντά του και την εικόνα του παγκοσμίως. Η Ιαπωνία είναι μια χώρα που έχει αξιοποιήσει την ψηφιακή διπλωματία για να βελτιώσει τη διεθνή της θέση. Από νωρίς, η Ιαπωνία χρησιμοποίησε τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για την προώθηση της εικόνας της. Αξίζει να σημειωθεί ότι η ιαπωνική ψηφιακή διπλωματία τη δεκαετία του 2010 δεν αποτελούσε αποκλειστική αρμοδιότητα του Υπουργείου Εξωτερικών της Ιαπωνίας (Park & Lim, 2014). Το γεγονός αυτό ενισχύει την άποψη ότι η ψηφιακή διπλωματία (ως υποκατηγορία της πολιτιστικής διπλωματίας) δεν ασκείται μόνο από το Υπουργείο Εξωτερικών, αλλά και από άλλα υπουργεία, φορείς και μη κυβερνητικές οργανώσεις (Park & Lim, 2014).
Κατά συνέπεια, η δομή του ιαπωνικού δικτύου πληροφόρησης είναι πιο συμμετρική. Σύμφωνα με τα θεωρητικά μοντέλα και τα πλαίσια του Grunig, η Ιαπωνία κατάφερε να δημιουργήσει μια ισχυρή υποδομή δικτύων πληροφόρησης. Το Japan Foundation, ένας οργανισμός υπό την αιγίδα του ιαπωνικού Υπουργείου Εξωτερικών, υπεύθυνος για τις πολιτιστικές ανταλλαγές και την προώθηση της ιαπωνικής κουλτούρας, ήταν ιδιαίτερα ενεργός στο Facebook (Park & Lim, 2014). Ωστόσο, δεν ήταν εξίσου επιτυχημένος στη διάχυση μηνυμάτων μέσω του Facebook. Αυτή η διστακτικότητα στη χρήση του Facebook μπορεί να ερμηνευθεί ως αποτέλεσμα της ασθενέστερης σύνδεσης του ιαπωνικού κοινού με την πλατφόρμα, η οποία τη δεκαετία του 2010 ήταν η πιο επιτυχημένη εφαρμογή κοινωνικής δικτύωσης παγκοσμίως.
Οι κοινωνικές πλατφόρμες που αξίζει να εξεταστούν για τη μελέτη της ιαπωνικής ψηφιακής διπλωματίας είναι το YouTube και το TikTok. Το NHK World-Japan, η αγγλόφωνη έκδοση του ιαπωνικού δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού οργανισμού NHK, είναι ενεργό και στις δύο πλατφόρμες και τις αξιοποιεί για την προώθηση των ιαπωνικών αξιών. Σε αντίθεση με το Facebook και το Twitter, όπου κυριαρχεί η γραπτή επικοινωνία, το YouTube και το TikTok βασίζονται σε σύντομο οπτικοακουστικό υλικό, το οποίο είναι πιο ελκυστικό και συχνά παραβλέπεται στην ανάλυση της ψηφιακής διπλωματίας. Η μελέτη των τάσεων του NHK World-Japan είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτική για την ιαπωνική κουλτούρα και τις θεμελιώδεις αξίες της (Huang, 2025).
Τα βίντεο που ανεβάζει το NHK World-Japan στο YouTube και στο TikTok παρουσιάζουν θεματικές με ιδιαίτερη σημασία για την ιαπωνική κουλτούρα. Η κυρίαρχη θεματική είναι η κληρονομιά και η παράδοση, υπογραμμίζοντας τη σημασία που αποδίδει η Ιαπωνία στη διατήρηση των παραδόσεών της. Η επόμενη σημαντική θεματική είναι ο τρόπος ζωής, παρουσιάζοντας στον κόσμο τον ιαπωνικό τρόπο ζωής. Η τρίτη θεματική αφορά τον εκσυγχρονισμό και την καινοτομία. Οι τεχνολογικές και επιστημονικές εξελίξεις αποτελούν για την Ιαπωνία βασικό στοιχείο της οικονομικής και κοινωνικής της προόδου, ως αποτέλεσμα ισχυρών εκπαιδευτικών και ερευνητικών ιδρυμάτων. Συνεπώς, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι η παρουσία του NHK World-Japan στο YouTube και στο TikTok ευθυγραμμίζεται με την προώθηση θεμάτων που βρίσκονται στον πυρήνα της ιαπωνικής ταυτότητας (Huang, 2025).
Πέρα από τις ίδιες τις θεματικές, οι ιαπωνικές αξίες προβάλλονται και μέσω του τρόπου ανάρτησης και της οπτικής παρουσίασης των βίντεο. Το NHK World-Japan επικεντρώνεται κυρίως στη δημοσίευση περιορισμένου αριθμού βίντεο ανά ημέρα (1–1,5), με στόχο τη στυλιστική συνοχή (Huang, 2025). Η μουσική που συνοδεύει τα βίντεο είναι ατμοσφαιρική, ενώ η χρωματική παλέτα είναι πιο ουδέτερη, ενισχύοντας την εικόνα της Ιαπωνίας ως χώρας αρμονίας και αυθεντικότητας. Το περιεχόμενο των βίντεο βασίζεται συνήθως σε προσωπικές αφηγήσεις ή εμπειρίες, αναδεικνύοντας το ανθρώπινο στοιχείο και δίνοντας έμφαση στην αισθητική της καθημερινότητας. Η υψηλής ποιότητας κινηματογράφηση υποστηρίζει την αντίληψη της Ιαπωνίας ως μιας εκλεπτυσμένης και αυθεντικής χώρας (Huang, 2025).
Συνεπώς, η ψηφιακή διπλωματία είναι πολύ πιο σύνθετη από την απλή παρουσία κυβερνητικών φορέων και υπουργείων στον κυβερνοχώρο. Αντιθέτως, αφορά την εικόνα που δημιουργεί ένα κράτος για τον εαυτό του στο ψηφιακό περιβάλλον. Η αντίληψη που διαμορφώνει ένα κράτος στον ψηφιακό κόσμο δεν είναι μόνο αποτέλεσμα του περιεχομένου που δημοσιεύεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αλλά και του τρόπου με τον οποίο αυτό το περιεχόμενο παράγεται. Ο τρόπος παραγωγής αποκαλύπτει τις θεμελιώδεις αρχές μιας χώρας και τον τρόπο με τον οποίο αυτές προβάλλονται διεθνώς. Η Ιαπωνία αξιοποιεί τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να ενισχύσει την εικόνα της στη διεθνή σκηνή με αξιοσημείωτη επιτυχία, αναδεικνύοντας τη σημασία της ψηφιακής διπλωματίας για τα κράτη στον 21ο αιώνα.
Κοσμίδης Στυλιανός
Βιβλιογραφία
Huang, Y. (2025). Digital Diplomacy in Motion: How Chinese and Japanese State Media Reframe National Culture on TikTok and YouTube. Simen Owen Academic Proceedings Series, 2, 53-63. https://simonowenpub.com/index.php/SOAPS/article/view/33
Manor,I. (2016). “What is Digital Diplomacy and how is it Practiced around the World.” A brief Introduction.The 2016 Annual Review of the Diplomatist Magazine http://www.diplomatist.com/dipoannual2016/index.html?pageNumber=36
Park, S. J., & Lim, Y. S. (2014). Information networks and social media use in public diplomacy: a comparative analysis of South Korea and Japan. Asian Journal of Communication, 24(1), 79–98. https://doi.org/10.1080/01292986.2013.851724
Rashica, V. (2018). The benefits and risks of digital diplomacy. SEEU Review, 13(1), 75–89. https://doi.org/10.2478/seeur-2018-0008
Sun, H. (2020b). Global Social Media design: Bridging Differences Across Cultures.




