
Το Ηνωμένο Βασίλειο είναι ένα ανεξάρτητο κράτος που περιλαμβάνει τέσσερις συνιστώσες χώρες: την Ουαλία, τη Σκοτία, την Αγγλία και τη Βόρεια Ιρλανδία. Η Ουαλία, που αποτελεί αντικείμενο εξέτασης στο παρόν κείμενο, έχει δική της αποκεντρωμένη κυβέρνηση, πρωθυπουργό και βουλή (από το 1999), που νομοθετεί και αποφασίζει για τομείς όπως η παιδεία, το περιβάλλον, η υγεία και η γεωργία. Στην Ουαλία, κάποιες περιφέρειες έχουν τη δική τους πολιτιστική ταυτότητα, ωστόσο η πλειονότητα μιλά αγγλικά και οι επίσημες γλώσσες είναι τα αγγλικά και τα ουαλικά. Το παρόν άρθρο εξετάζει κατά πόσο η ουαλική κοινότητα μπορεί να προάγει τη δική της ταυτότητα μέσω ενός περιφερειακού μουσείου στο Ηνωμένο Βασίλειο. Το προς εξέταση μουσείο είναι το St Fagans National Museum of History (Εθνικό Μουσείο Ιστορίας St Fagans), που βρίσκεται λίγα χιλιόμετρα έξω από την πρωτεύουσα της Ουαλίας, το Cardiff.
Να σημειωθεί ότι το 2018 υλοποιήθηκε η πρώτη έρευνα στο είδος της από το Βρετανικό Συμβούλιο στην Ουαλία, με θέμα την ήπια ισχύ σε δέκα περιφέρειες στον κόσμο. Η Σκωτία και η Ουαλία πήραν τη δεύτερη και την έκτη θέση αντίστοιχα, αφήνοντας πίσω περιφέρειες όπως η Σικελία και το Πουέρτο Ρίκο. Η Ουαλία ξεχώρισε για τη διπλωματία του αθλητισμού, τομέα στον οποίο κατατάχθηκε δεύτερη (η χώρα έχει δικό της εθνικό πρωτάθλημα στο ποδόσφαιρο). Μετά από την έρευνα αυτή, η κυβέρνηση της Ουαλίας σχεδίασε μια στρατηγική πενταετίας (2020-2025), με σκοπό να «ξεκλειδώσει» το δυναμικό ήπιας ισχύος και να διαδώσει την ουαλική ταυτότητα, ώστε να αναδειχθεί σε μια χώρα με υπεύθυνη θέση στον κόσμο. Η πολιτιστική διπλωματία είναι ένα εργαλείο που αξιοποιείται προς αυτή την κατεύθυνση.
Η ιστορία του Εθνικού Μουσείου Ιστορίας St Fagans
Το Εθνικό Μουσείο Ιστορίας St Fagans βρίσκεται στο ομώνυμο χωριό της Ουαλίας και είναι ένα υπαίθριο οικομουσείο που παρουσιάζει την ιστορία της Ουαλίας και τον τρόπο ζωής των κατοίκων σε εξωτερικούς και εσωτερικούς χώρους. Το μουσείο ιδρύθηκε το 1946 ως «Λαογραφικό Μουσείο της Ουαλίας» και άνοιξε τις πόρτες του στο κοινό το 1948. Δημιουργήθηκε με σκοπό να παρουσιάσει μια μικρογραφία της Ουαλίας, ενώ επιμελητής και επικεφαλής του μουσείου έως το 1971 ήταν ο ποιητής Dr Iorwerth Peate, μέλος του κόμματος Plaid Cymru που υποστηρίζει την αυτονομία. Το 1995 το μουσείο μετονομάστηκε σε «Μουσείο Ουαλικής ζωής». Σε αυτό, οι επισκέπτες μπορούν να δουν μια αναπαράσταση της καθημερινής ζωής στην Ουαλία με τη βοήθεια ηθοποιών και μέσα από δείγματα τοπικής αρχιτεκτονικής σαράντα κτιρίων με έπιπλα του 19ου και 20ού αιώνα που αναγέρθηκαν και προέρχονται από διαφορετικές περιοχές της Ουαλίας. Ειδικότερα, κάποιος θα περιηγηθεί σε αγροτόσπιτα, ένα ξωκκλήσι, σχολείο και καταστήματα με αντικείμενα καθημερινής ζωής, ώστε να κατανοήσει τον τρόπο που ζούσαν στις διαφορετικές κοινότητες. Οι ηθοποιοί είναι ντυμένοι με παραδοσιακές φορεσιές και υποδύονται διάφορους ρόλους, όπως φούρναρης, κτηνοτρόφος, αγρότης, κεραμίστας, υφάντρα αργαλειού κ.ά. Επομένως, ο επισκέπτης νιώθει ότι βρίσκεται σε ένα αυθεντικό χωριό της προβιομηχανικής εποχής της Ουαλίας, ενώ από τη δεκαετία του 1990 και μετά δημιουργήθηκαν και μεταβιομηχανικές εγκαταστάσεις. Το 2018 κάποιοι χώροι ανακαινίστηκαν, προστέθηκαν νέο εστιατόριο, καφετέρια, παιδότοπος και αίθουσες για εκπαιδευτικά προγράμματα και ένα νέο κτίριο με εργαλεία για την εποχή του λίθου.
Τα μουσειακά εκπαιδευτικά προγράμματα για παιδιά και ενήλικες έχουν θεματικές τη ζωή στην Ουαλία σε διάφορες χρονικές περιόδους, ενώ στο μουσείο προσφέρονται και δωρεάν μαθήματα εκμάθησης της ουαλικής γλώσσας. Επιπλέον, υπάρχουν δραστηριότητες, ώστε το μουσείο να βρίσκεται δίπλα στις κοινότητες της Ουαλίας. Ενδεικτικά, εφαρμόζει προγράμματα για ανθρώπους με άνοια και τους φροντιστές τους (φωτογραφία, επίσκεψη στη φάρμα, συλλογή σπόρων κ.ά.). Τέλος, σε επίπεδο έρευνας, συνδέεται με το Πανεπιστήμιο Swansea στην Ουαλία.
Το μουσείο επιχειρεί να διαδώσει την ουαλική ταυτότητα μέσα από την ιστορία του και τις συλλογές του, καθώς και την ουαλική γλώσσα. Επίσης, από το 2007 λειτουργεί στις εγκαταστάσεις του η γκαλερί Oriel που πραγματεύεται ζητήματα ουαλικής ταυτότητας μέσα από περιοδικές εκθέσεις. Η πρώτη έκθεση είχε τίτλο «Perthyn’ — ‘Belonging» με θέμα το «ανήκειν» και δημιουργήθηκε με συμμετοχή των ίδιων των κοινοτήτων. Την περίοδο Νοέμβριος 2025-Νοέμβριος 2026, η περιοδική έκθεση τιτλοφορείται «Γυναίκες και αθλητισμός: Ουαλία», αναδεικνύοντας, μέσα από ιστορίες και αντικείμενα, τις αθλήτριες που έχουν δοξάσει τη χώρα. Οι άλλες δύο περιοδικές εκθέσεις είναι «Η Ουαλία είναι… για εκείνη» και πραγματεύεται την ιστορία και τα επιτεύγματα της γυναικείας ομάδας ποδοσφαίρου της Ουαλίας και «Η Ουαλία είναι… η χώρα μου» (Νοέμβριος 2024- Ιούνιος 2026) που αφηγείται τη διαδρομή μεταναστών από την Κίνα στην Ουαλία, τη νέα τους πατρίδα. Επίσης, παρόλο που το μουσείο επικεντρώνεται στην παρουσίαση του ουαλικού τρόπου ζωής, κάνει μια ήπια αναφορά στον δεύτερο αγγλικό εμφύλιο πόλεμο το 1648 που έληξε με νίκη των υποστηρικτών του θρόνου έναντι των εξεγερθέντων. Η συγκεκριμένη μάχη έγινε πολύ κοντά στο μουσείο.
Το 2019 το St Fagans κέρδισε τον τίτλο του Μουσείου της χρονιάς στη Βρετανία από το Art Fund, ενώ το 2022 ψηφίστηκε το καλύτερο στη Βρετανία από το περιοδικό Which?. Μάλιστα, στους χώρους του γυρίστηκαν επεισόδια της δημοφιλούς τηλεοπτικής σειράς Doctor Who. Όλα τα παραπάνω συνέβαλαν στην αύξηση της δημοφιλίας του, καθιστώντας το το πιο επισκέψιμο μουσείο στην Ουαλία, με 611.195 επισκέπτες το διάστημα Απρίλιος 2023-Μάρτιος 2024.
Το μουσείο ως διπλωμάτης
Τα μουσεία ασκούν πειθώ μέσα από τα εκθέματά τους, ενώ αποτελούν αξιόπιστες πηγές πληροφόρησης, σύμφωνα με έρευνες. Συμπερασματικά, το Εθνικό Μουσείο Ιστορίας St Fagans ασκεί ήπια ισχύ μέσα από τα εκπαιδευτικά προγράμματα που εξοικειώνουν παιδιά και ενήλικες με την πολιτιστική ταυτότητα των Ουαλών, φέρνει κοντά τις διαφορετικές κοινότητες μέσα από κοινωνικά προγράμματα και δραστηριότητες και ανοίγει διαύλους επικοινωνίας και συνεργασίας με πανεπιστημιακά ιδρύματα. Προς το παρόν, το μουσείο δεν έχει παραρτήματα στο εξωτερικό και στις άλλες συνιστώσες χώρες της Βρετανίας, ούτε αντικείμενα από το πωλητήριό του είναι διαθέσιμα σε μουσεία εκτός Ουαλίας. Ωστόσο, η φήμη του διαδίδεται και οι επισκέπτες εκτός Ουαλίας αυξάνονται.
Χαρά Μπουργάνη
Βιβλιογραφία
BBC UK (2019). St Fagans National Museum of History wins Museum of the Year, διαθέσιμο στο: https://www.bbc.co.uk/programmes/articles/3sjkkB72NDmbJZKtH0wBly3/st-fagans-national-museum-of-history-wins-museum-of-the-year
Dafydd, M. (2020). A museum by the people for the people? A review of St Fagans National Museum of History’s new galleries, Science Museum Group Journal, διαθέσιμο στο: https://journal.sciencemuseum.ac.uk/article/st-fagans-national-museum/
Jarman, J. (2025). Museums and their soft power. Διαθέσιμο στο: https://uk.icom.museum/museums-and-their-soft-power/
Mason, R. (2015). Nation Building at the Museum of Welsh Life. Museum & Society, 3(1), 18–34. https://doi.org/10.29311/mas.v3i1.62.
McAleavey, M. (2013). Renewal or Betrayal? An Experiment in Reflecting Welsh Identity at St Fagans: National History Museum, Folk Life, 47:1, 58-65, http://dx.doi.org/10.1179/175967009X422701.
Καψάσκης, Π. (2025). Η Τέχνη της πολιτιστικής διπλωματίας, σ. 133-137, εκδ. Ι. Σιδέρης.
National Museum Cardiff, (2025). Sophie Mak-Schram’s To Shift a Stone unveiled at National Museum Cardiff and Chapter Arts Centre, διαθέσιμο στο: https://museum.wales/news/1389/Sophie-Mak-Schrams-To-Shift-a-Stone-unveiled-at-National-Museum-Cardiff-and-Chapter-Arts-Centre/
Photo credit: Lisa Copner, unsplash.com, https://unsplash.com/photos/a-building-sitting-next-to-a-tree-on-a-lush-green-field-q9nAGgwIBYQ





