
Pink flowers at bloom, Unplash
Το Sugihara House, εκτός από ένα εντυπωσιακό μουσείο, αποτελεί ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα του ιαπωνικού στοιχείου στο Kaunas της Λιθουανίας, με τα χαρακτηριστικά άνθη κερασιάς να σηματοδοτούν την άνοιξη και τον ερχομό χιλιάδων τουριστών από την Ιαπωνία.
Η ιστορία και η αφορμή για τη δημιουργία του συγκεκριμένου μουσείου δεν εντάσσεται στο γενικότερο πλαίσιο της κοινότυπης επιδίωξης μιας ξένης χώρας να εδραιωθεί σε χώρες άλλων ηπείρων. Ο Ιάπωνας διπλωμάτης στη Λιθουανία, Chiune Sugihara, δρώντας χωρίς τη σύμφωνη γνώμη των ανωτέρων του στην Ιαπωνία, αποφάσισε να βάλει το λιθαράκι του στη σωτηρία χιλιάδων Εβραίων κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, παραχωρώντας τους ιαπωνική βίζα. Μπορεί αυτή του η δράση να συνιστούσε απόκλιση από τη βασική αρχή της ιαπωνικής φιλοσοφίας, σύμφωνα με την οποία οφείλεται υποταγή των κατωτέρων στις εντολές των ανωτέρων, παρ’ όλα αυτά τον κατέστησε έναν από τους σπουδαιότερους Ιάπωνες διπλωμάτες που έδρασαν στην Ευρώπη, αποδίδοντάς του τον χαρακτηρισμό ο ‘‘Ιάπωνας Schindler’’.
Το έτος 1999 δημιουργήθηκε το Sugihara Diplomats for Life Foundation για να τιμηθούν η ζωή και οι γενναίες πράξεις αυτού του ανθρώπου, με την οικία του να μετατρέπεται σε μουσείο ως επιστέγασμα όλων αυτών των κατορθωμάτων.
Η γέννηση αυτής της πολιτιστικής γέφυρας μεταξύ των δύο λαών αντικατοπτριζόταν για χρόνια στο γεγονός της εισροής περίπου 20.000 Ιαπώνων τουριστών ετησίως, καθιστώντας το μουσείο ένα πολιτιστικό ιαπωνικό ορόσημο στα λιθουανικά εδάφη. Δυστυχώς, με την εμφάνιση της πολυτάραχης πανδημίας, τα προβλήματα άρχισαν να γίνονται εμφανή, όπως συνέβη και σε κάθε άλλον πολιτιστικό οργανισμό, είτε δημόσιο είτε ιδιωτικό, έτσι και στο εν λόγω μουσείο. Η προσέλευση των τουριστών έπεσε δραματικά στον αριθμό των 1.000 επισκεπτών τον χρόνο, με το 85% του συνόλου να αποτελείται από Ιάπωνες τουρίστες.
Η πίστη στο συγκεκριμένο εγχείρημα, καθώς και η σημαντικότητα της πολιτιστικής διπλωματίας που ασκεί η ύπαρξη του συγκεκριμένου μουσείου, κρίθηκαν αναπόσπαστα κομμάτια της λιθουανικής κληρονομιάς και πολιτικής το 2020, όταν, έπειτα από φανερές οικονομικές ζημίες, έπρεπε να ληφθούν ζωτικής φύσεως αποφάσεις. Το Σέιμας (το νομοθετικό σώμα της κυβέρνησης της Λιθουανίας) ενημερώθηκε έπειτα από αιτήματα έξι πρέσβεων ξένων χωρών, οι οποίοι προσπάθησαν να υπερτονίσουν τη σημασία της συνέχισης της κληρονομιάς του Sugihara στους υπουργούς Πολιτισμού, Επιστήμης και Αθλητισμού, καθώς και τον ρόλο που διαδραματίζει στην προώθηση της δημοκρατίας και του ανθρωπισμού.
Έπειτα από την επιστολή που απέστειλαν οι πρέσβεις της Ιαπωνίας, των ΗΠΑ, της Γερμανίας, της Ολλανδίας και του Ισραήλ, με σκοπό την αίτηση από το Sugihara Diplomats for Life Foundation, που διαχειρίζεται το συγκεκριμένο μουσείο, για οικονομική βοήθεια και ενίσχυση λόγω της απουσίας Ιαπώνων τουριστών, τα κατάλληλα όργανα διαχείρισης οικονομικών πόρων δραστηριοποιήθηκαν και το αίτημα εισακούσθηκε.
Σημαντικά ονόματα στο πολιτικό και πολιτιστικό γίγνεσθαι της χώρας θεώρησαν την παροχή οικονομικής βοήθειας απαραίτητη, καθώς πρόκειται για τη διάσωση της κληρονομιάς ενός από τους πιο σημαντικούς ανθρωπιστές στην Ιστορία. Η οικονομική βοήθεια θα ανέρχεται στα 150.000 ευρώ ετησίως, ένα μικρό ποσό μπροστά στη σπουδαιότητα του συγκεκριμένου μνημείου, όπως δήλωσε και ένα από τα μέλη της επιτροπής, ο Emanuelis Zingeris. Η Dalia Tamosiuniene, σύμβουλος του Προέδρου Gitanas Nauseda, ζήτησε τη συνεχή προσοχή της επιτροπής τόσο σε πολιτικό όσο και σε οικονομικό επίπεδο, καθώς η κληρονομιά του Sugihara δεν προϋποθέτει πολιτική προσοχή για το θεαθήναι, αλλά αποτέλεσμα μιας συνεχούς και αδιάλειπτης πρωτοβουλίας.
Τέλος, με μια απόφαση-κλειδί για την πολιτιστική —και όχι μόνο— διπλωματία της Λιθουανίας, η επιτροπή διαφύλαξε τη συνέχιση της κληρονομιάς του Sugihara, ξεπερνώντας τις δυσκολίες και στρώνοντας τον δρόμο για τη μελλοντική ευημερία του οργανισμού, καθώς και των σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών, αλλά και όσων κρατών ενεπλάκησαν μέσω των πρέσβεών τους για τη διάσωση του μουσείου. Το Sugihara House στη Λιθουανία λειτουργεί ως ενεργό εργαλείο πολιτιστικής και δημόσιας διπλωματίας, προβάλλοντας το ηθικό πρότυπο του Ιάπωνα διπλωμάτη μέσω διεθνών συνεργασιών, φεστιβάλ μνήμης και ψηφιακών δράσεων· μετά την πανδημία, η επισκεψιμότητα αυξήθηκε σταδιακά, φθάνοντας το 80% των προγενέστερων επιπέδων, με έμφαση σε σχολικές επισκέψεις και ψηφιακή απήχηση.
Γιώργος Σαρακίνας
Βιβλιογραφία
- BNS. “Seimas Committee Backs Bid to Help to Sugihara House.” Delfi EN, August 7, 2022. https://www.delfi.lt/en/culture/seimas-committee-backs-bid-to-help-to-sugihara-house-90908997.
- BNS. “Sugihara House in Lithuania to Secure State Funding amid Drop in Tourists from Japan.” LRT, August 5, 2022. https://www.lrt.lt/en/news-in-english/19/1755193/sugihara-house-in-lithuania-to-secure-state-funding-amid-drop-in-tourists-from-japan.
- Seimas of the Republic of Lithuania. “Committees.” https://www.lrs.lt/pls/inter/w5_show?p_r=8802&p_k=2.
- Sugihara House Museum. “Chiune Sugihara.” https://www.sugiharahouse.com/en/chiune-sugihara.





